Palma de Mallorca. Honderden boten op het water, de wereldtop verzameld voor een van de grootste wedstrijden in de Sailing Grand Slam. Tussen al dat internationale geweld op de Trofeo Sofia valt één ding op: de omvang van de Nederlandse team in het algemeen en in de 49er en 49erFX in het bijzonder met tien boten aan de start.
NED 2 Lambriex & Van de Werken NED 69 De Vos & Dam
Wat op papier een statistiek is, blijkt het resultaat van dertien jaar bouwen. Want nog geen vijftien jaar geleden had Nederland nauwelijks een positie in de skiffklasse. Het land van Regenbogen, 16m² en BM’ers, het “oude hout”, stond niet bekend om snelheid of high performance. Skiffs waren grillig, moeilijk en vooral iets voor andere landen.
De 49er laat zich ook niet temmen zonder toewijding. Het is een boot die balans eist. Leg je hem stil in het water, dan slaat hij om. Je zit niet, je hangt. Je vaart niet, je balanceert. Elke beweging bepaalt of de boot versnelt of stilvalt.
Robbert Huisman en Jorn Swart
De overtuiging van een jonge coach
In 2012 begon de omslag. Kaj Böcker, toen een jonge coach van 24, keek vooruit en trok een conclusie: Nederland moest het grootste skiffland ter wereld worden. Geen voorzichtige ambitie, maar een plan. In zijn notities, nu nog op zijn computer, stonden concrete doelen: een medaille in Tokio, goud in Parijs. Maar belangrijker was de weg ernaartoe.
Böcker begon onderaan. Naast de kernploeg kwam een talentgroep – breed, open en zonder snelle selectie. Zijn overtuiging: je weet aan het begin niet wie het gaat halen, dus moet je investeren in de massa. Doorwisselen, combineren en leren door te doen. Die aanpak vormt nog altijd de basis van het huidige systeem, waarin Böcker nu als hoofdcoach van de 49erFX de lijn bewaakt.
Van project naar systeem
Pim van Vugt zag die ontwikkeling van dichtbij. Hij zeilde samen met Bart Lambriex op de Olympische Spelen van Tokio en maakt nu als coach deel uit van de staf bij de vrouwen. “Na Londen, met de introductie van de FX, werd duidelijk: de sport gaat deze kant op,” zegt hij. “Er is toen echt geïnvesteerd in high performance, met een grote groep jongens en meiden. Vanuit de jeugd werd de stap naar de 49er logisch en aantrekkelijk.”
Wat ontstond, was meer dan een selectie. Het werd een generatie die samen opgroeide – vanuit de Optimist en de 29er naar de top. “Ze hebben het goed samen, hebben lol en presteren ondertussen ook,” zegt Van Vugt. “Dat mensen blijven omdat het werkt én leuk is, is een belangrijk onderdeel van het succes.”
Lambriex & Van de Werken
Internationaal aanzien
Ook internationaal blijft dat niet onopgemerkt. Ben Remocker, manager van de mondiale 49er klasse ziet in het Nederlandse model een zeldzame consistentie. De kracht zit volgens hem in het besef dat de weg naar de top tijd kost. In plaats van vroeg te selecteren, wordt breed opgeleid en krijgen sporters de ruimte om zich te ontwikkelen en combinaties te vormen. “Dat is fundamenteel anders dan landen die alles op een paar talenten zetten,” stelt hij. “Wat Nederland doet, is de enige duurzame manier om een sterk programma te bouwen.”
Gouden mening
Voor olympisch kampioen Odile van Aanholt is dat systeem geen theorie, maar ervaring. Zij kwam zelf voort uit een groep waarin continu werd gewisseld, gezocht en geleerd. Nu staat ze, na het net missen van de kwalificatie voor Tokio, haar gouden medaille in Parijs en de geboorte van haar dochter, aan de andere kant van dat proces.
“Dat we hier één van de grootste skifflanden zijn qua deelnemers, is natuurlijk supergaaf. Als je bedenkt dat we in 2012 eigenlijk nog niets hadden, dat zegt alles. Eén naam is daarin bepalend geweest: Kaj Böcker. Hij schreef destijds al op dat hij Nederland het grootste skiffland ter wereld wilde maken, met een olympische medaille in Tokio en goud in Parijs. Dat is zo goed als gelukt. Dat maakt het wel bijzonder om daar nu onderdeel van te zijn.”
Odile van Aanholt & Marissa IJben
"Tegelijkertijd begint het werk dan pas. Het gaat er nu om dat we daarop voortbouwen. Bij de 49er mannen zie je dat al: na teams als Bart en Floris (Lambriex en Van de Werken red.) staat er alweer een brede groep klaar. Dat is goed, want zo blijft het doorgaan.”
“Wij hebben dat zelf ook meegemaakt. In 2017 zaten we met vier, vijf FX-teams die continu door wisselden. Daar heb ik enorm veel van geleerd. En nu probeer je dat ook weer terug te geven. Deze winter hebben we veel gewisseld met bemanningen, om elkaar beter te maken en te blijven ontwikkelen en te blijven groeien."
“En dan komt Kaj ook nog met het idee om nieuwe zeilsters te zoeken in andere sporten. Soms een beetje ‘gek’ misschien, maar juist dat helpt. Even uitzoomen, niet alleen in de details blijven hangen, maar ook durven vernieuwen.”
Fantastisch zeilen
Van Aanholt is niet alleen heel enthousiast over Böcker. “Die boot is gewoon fantastisch om in te varen. De snelheid, het gevoel… zeker nu, na mijn zwangerschap, merk ik dat weer. Misschien ben ik nog niet helemaal waar ik was, maar als je eenmaal gaat, voelt het gewoon geweldig. Het is snel, maar ook speels. Je kunt blijven schakelen. Dat maakt het zo leuk.”
