Op het eerste gezicht is de Trofeo Princesa Sofía een klassiek zeiltoernooi: honderden boten, meer dan duizend zeilers, windsurfers en kitefoilers. Een eindeloze horizon van zeilen. Maar wie goed kijkt, ziet een sport in transitie. Steeds meer olympische disciplines foilen, letterlijk vliegend boven het water. Waaronder de mixed multihull, de NACRA 17. Een boot waarin het de kunst is om zwevend, op volle snelheid, de juiste keuzes te maken.
Een horizon van zeilen
In de mixed multihull-klasse in de NACRA 17, is zeilen geen kwestie meer van snijden door het water. Hier gaat het om vliegen erboven. Die ontwikkeling is nog relatief jong. Volgens coach Coen de Koning ligt de oorsprong van het huidige niveau in een serie ogenschijnlijk kleine aanpassingen, ruim tien jaar geleden.
“In het begin kwamen die nieuwe multihulls destijds af en toe los van het water vanwege de kromme zwaarden, maar dat was meer toeval dan controle,” schetst hij. “We hadden geen stabiliteit in de roeren, geen echte controle over hoogte. Het was zoeken.”
Vooral na de Olympische Spelen van 2016 werd de boot beter, sterker. Niet door een compleet nieuw ontwerp, maar door verfijning. Andere roeren, subtiele aanpassingen in de foils. Techniek die de boot niet alleen sneller maakt, maar vooral bestuurbaar in de lucht.
“Met relatief kleine upgrades veranderde het hele spel,” zegt De Koning. “Ineens konden we niet alleen voor de wind, maar ook aan de wind gecontroleerd foilen. En dan wordt het een compleet ander speelveld.”
De Koning bedoelt dat het speelveld groter wordt, het spel sneller. Aan de wind maken de boten grotere hoeken op grotere snelheden.
“Een paar graden windshift heeft ineens veel meer impact, omdat het speelveld zo breed wordt,” legt hij uit. “Je moet continu schakelen, terwijl je de boot ook nog onder controle moet houden. Dat maakt het spel complexer dan ooit.”
Willemijn Offerman en Scipio Houtman
“Liefde voor foilen”
Voor de huidige generatie Nacra17 zeilers is dat geen revolutie, maar de standaard. Zij kennen niet anders. Zoals Willemijn Offerman, die haar weg naar de NACRA 17 niet vond via snelheid, maar via fascinatie.
“Ik heb altijd een liefde voor foilen gehad,” zegt ze. “Deze boot voegt iets toe aan het normale spelletje. Dat vliegen verandert alles.”
Opvallend genoeg was snelheid voor haar geen doorslaggevende factor. “Het is niet dat ik dacht: ik wil een snellere boot of een multihull. Ik kom van origine uit tweepersoonsboten met slechts een romp. Maar dit foilen is gewoon een ander spel.”
Dat spel is compromisloos. Waar in andere klassen ruimte bestaat om fouten te herstellen, is die marge hier minimaal. Offerman legt uit.
“Als je van de foil valt, is het eigenlijk meteen klaar. Dus je moet continu balanceren. Snelheid, controle, keuzes, alles tegelijk. En dat met z’n tweeën. Zonder extra ogen, zonder aparte tacticus.”
“Ideaal gezien hebben we 1 extra iemand aan boord die alleen maar kijkt en denkt en beslist. Bij ons moet je alles combineren. De uitdaging is om bijna je maximale snelheid te varen, terwijl je ook nog de juiste beslissingen maakt. Als 100% onze maximale snelheid is proberen we nu rond de 95% te halen in een wedstrijd,” besluit Offerman.
Crash - Willemijn Offerman en Scipio Houtman
F1 en America’s Cup
Bjarne Bouwer kijkt naar de NACRA 17 met de blik van iemand die erin is opgegroeid. Zijn route begon niet met een plan, maar met nieuwsgierigheid. “Ik kwam uit de optimist en op een gegeven moment moet je kiezen. Toen deden we een opstapdag op de NACRA 15. Dat ging zó hard en het was nieuw… dat sprak me meteen aan.”
Via de Jeugd Olympische Spelen in de Nacra15 groeit Bouwer door naar de NACRA 17 samen met Laila van der Meer, met wie hij zesde wordt op de Olympische Spelen in Marseille in 2024. Nu is Bouwer in een nieuwe rol als stuurman met Jorien Hin als teamgenoot.
Over zijn liefde voor de foilende multihull zegt Bouwer: “De essentie is: alles tegelijk, alles in balans.”
Dat spel is direct en nogal uitdagend in de Nacra. “In andere boten heb je meer tijd. Je kunt meer nadenken en corrigeren. Bij ons gaat het soms om één beslissing in een paar seconden. En als die fout is… dan is het klaar.”
Volgens Bouwer zit de kracht van de klasse niet alleen in snelheid, maar in veelzijdigheid. “Het gaat niet alleen om zeilen. Je bent ook een beetje monteur. Je moet de boot begrijpen en afstellen. Het is technisch best complex.”
Op het water wordt dat zichtbaar in alles wat tegelijk gebeurt. “Je kunt de foils en roeren allemaal apart van elkaar verstellen. Alles kan op een andere hoek staan.”
Maar techniek alleen is niet genoeg. Het lichaam speelt ook een hoofdrol. “De meeste boten hebben systemen die meten hoe hoog je vliegt. Wij niet, wij hebben eigenlijk alleen onze ogen en ons gevoel.”
Dat betekent continu bewegen en anticiperen. “Als je een golf ziet, een soort gat, moet je naar voren stappen om de boot op het water te houden. Daarna weer naar achteren om eroverheen te vliegen. Eigenlijk loop je elke golf mee.”
Dus, soms klopt het. Soms niet? “Haha… en dan crash je.”
Bjarne Bouwer en Jorien Hin
Over de vergelijking met de Formule 1 van het zeilen is hij duidelijk. “Daar sta ik nog steeds achter. Maar niet alleen vanwege de snelheid. Het is die mix van techniek, fysiek, tactiek en snelheid. Alles komt samen.”
En als je dan verder kijkt dan de olympische spelen, wat zie je dan? “Als je kijkt naar de echte top zoals de America’s Cup en SailGP, dat lijkt best veel op wat wij doen. Dat vind ik mooi. Dat is een droom. Maar wel eerst hier heel goed in worden, besluit Bouwer.”
Resultaat Nacra17 halverwege
Op de Trofeo Princesa Sofía vertaalt de ambitie zich vooralsnog in solide resultaten. Na drie dagen en zes gevaren races staat het team van Willemijn Offerman en Scipio Houtman op een negende plaats, terwijl Bjarne Bouwer en Jorien Hin de twaalfde positie bezetten. Op de derde dag kwam er geen race bij: de wind bleek te onstabiel om een eerlijke wedstrijd te varen.
